Osmanlı’nın İnsanüstü Habercileri Peykler Kimdir? Dalak Aldırma Efsanesinin Gerçek Sırrı Ne?

Peyk, Osmanlı saray teşkilatında Peykhâne-i Hassa Ocağı bünyesinde görev yapan, devletin kritik istihbarat raporlarını ve padişahın şahsi fermanlarını en hızlı şekilde ulaştıran özel yaya birliğiydi. Atların ilerlemekte zorlandığı engebeli arazilerde hedeflerine durmaksızın koşan bu haberciler, 45 yaşına kadar aktif görevde kalabilme özelliğiyle dikkat çekiyordu.

Bu birliğin askerleri, İstanbul At Meydanı’nda ve kışlalarda 10 ila 12 yıl süren ağır bir eğitimden geçiyordu. Eğitim sürecinde kızgın kumlarda yalınayak koşma, ayak bileklerine ağırlık bağlama ve özel gümüş kemerler aracılığıyla enerji depolama gibi disiplinler yer alıyordu. Ayrıca diz altlarına bağlanan çıngıraklar sayesinde koşu tempoları ayarlanabiliyordu. Bu yöntemle İstanbul ile Edirne arasındaki 150 kilometrelik mesafe, bir gün içinde tamamlanabiliyordu.

Peyklerin dalak şişmesini önleme iddiasıyla ilgili olarak, halk arasında dolaşan “dalak ameliyatı” hikayesi, tıp teknolojisinin o dönemdeki sınırlamaları göz önüne alındığında imkansız bir uygulama olarak kabul ediliyor. Bunun yerine, koşu sırasında ağızlarında ortası delik gümüş veya metal küre taşıyarak, burundan düzenli nefes alıp vermeyi zorlayan bir taktik uyguladıkları iddia ediliyor. Bu yöntem, solunum ritmini dengede tutarak splenik spazmı önlediği ve ağız kuruluğunu azaltarak su ihtiyacını düşürdüğü söyleniyor. Peyk Ocaklarının resmi kapatılması 3 Mayıs 1829 tarihinde gerçekleşmiştir.